Podatek u źródła w Rumunii: które płatności na rzecz nierezydentów są opodatkowane
Podatek u źródła w Rumunii działa przez płatnika. Gdy rumuńska spółka płaci nierezydentowi za coś, co Kodeks podatkowy traktuje jako dochód uzyskany z Rumunii, rumuńska spółka oblicza podatek, pobiera go z płatności, deklaruje i wpłaca do budżetu. Nierezydent otrzymuje kwotę netto. Jeśli płatnik się pomyli, decyzja wymiarowa trafia do płatnika.
Kategorie wymienia Kodeks podatkowy i w praktyce obejmują one: dywidendy od rumuńskiej spółki, odsetki, należności licencyjne, prowizje, usługi zarządzania i doradztwa, inne usługi wykonywane w Rumunii, dochody z działalności niezależnej prowadzonej w Rumunii oraz dochody z nieruchomości położonych w Rumunii. Zwykły zakup towarów od zagranicznego dostawcy nie znajduje się na liście. Opłata za zarządzanie, którą spółka matka obciąża rumuńską spółkę zależną, już tak.
Stawka krajowa stosowana do większości tych kategorii wynosi 16%. To punkt wyjścia, a nie odpowiedź: umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania może ją obniżyć lub całkowicie wyłączyć, a dyrektywy unijne mogą zwolnić niektóre przepływy w ramach grupy. Tekst jednolity Kodeksu podatkowego publikuje ANAF.
Trzy pytania, które decydują o podatku
Każda sprawa, którą analizujemy, sprowadza się do tych samych trzech pytań, zadawanych w tej kolejności.
Czym jest płatność w sensie podatkowym? Nie tym, jak nazywa ją faktura. Płatność opisana jako wynagrodzenie za usługę może być należnością licencyjną; refaktura kosztów może być opłatą za zarządzanie; jednorazowa kwota za oprogramowanie może być licencją albo zakupem. Kwalifikacja decyduje zarówno o traktowaniu krajowym, jak i o tym, który artykuł umowy ma zastosowanie.
Czy istnieje umowa i czy pomaga? Rumunia ma rozbudowaną sieć umów o unikaniu podwójnego opodatkowania. Umowy dzielą prawo do opodatkowania i zwykle ograniczają rumuńską stawkę od dywidend, odsetek i należności licencyjnych. Z ograniczenia można skorzystać tylko z dokumentacją. Dla płatności z rumuńskiej spółki do polskiej spółki matki lub polskiego kontrahenta zastosowanie ma umowa między Polską a Rumunią, a stawkę z niej sprawdzamy dla konkretnego rodzaju dochodu.
Czy dokumentacja istniała przed płatnością? Tu traci się najwięcej pieniędzy. Stawka z umowy zastosowana bez ważnego certyfikatu rezydencji podatkowej to ustalenie kontrolne, które tylko czeka na kontrolera, a odzyskanie nadpłaconej kwoty później jest procedurą zwrotu, a nie formalnością.
Ulga z umowy i certyfikat rezydencji
Certyfikat rezydencji podatkowej wydaje administracja podatkowa państwa odbiorcy i potwierdza on, że odbiorca jest tam rezydentem dla celów umowy. Rumuńska praktyka oczekuje, że certyfikat obejmuje rok, w którym dochód jest wypłacany, że zostanie przedstawiony płatnikowi i że będzie mu towarzyszyć tłumaczenie. Jeśli umowa lub przepisy krajowe tego wymagają, do akt należą też dowody, że odbiorca jest rzeczywistym właścicielem dochodu.
Wynikają z tego dwie praktyczne zasady:
- Certyfikat trzeba zamówić na etapie umowy, a nie na etapie płatności. Zagraniczne administracje podatkowe wydają go we własnym tempie, a przelew nie czeka.
- Trzeba przechowywać akta, a nie tylko certyfikat. Podczas kontroli sprawdza się, czy certyfikat istnieje, a także czy istniał we właściwym momencie i czy dotyczy osoby, która faktycznie otrzymuje dochód.
Jeśli certyfikatu nie ma, stosuje się stawkę krajową. To prawidłowy wynik, a nie błąd; błędem jest zastosowanie stawki z umowy w nadziei, że dokument przyjdzie później.
Dywidendy, odsetki i należności licencyjne
Dywidendy. Wypłaty rumuńskiej spółki na rzecz wspólnika nierezydenta podlegają podatkowi od dywidend pobieranemu przy wypłacie; stawka wynosi 16% od 2026 r. Umowa może ją obniżyć, a unijny system spółek dominujących i zależnych może zwolnić wypłatę, jeśli warunki dotyczące wielkości udziału i okresu jego posiadania są spełnione i udokumentowane. Najpierw jest strona księgowa: wypłacić można tylko zysk do podziału ustalony według rumuńskich przepisów.
Odsetki. Odsetki wypłacane za granicę, zwykle od pożyczek wspólnika lub pożyczek wewnątrzgrupowych, mieszczą się w kategoriach objętych podatkiem u źródła. Zwykle równocześnie działają dwa inne systemy, o których łatwo zapomnieć: przepisy o ograniczeniu zaliczania odsetek do kosztów i ceny transferowe w odniesieniu do oprocentowania. Pożyczkę wewnątrzgrupową można więc zakwestionować na trzech frontach naraz.
Należności licencyjne. Tu problem kwalifikacji jest najostrzejszy. Płatności za korzystanie ze znaku towarowego, patentu, know-how, prawa dystrybucji lub oprogramowania są traktowane różnie, a umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania mają własną definicję należności licencyjnych, która może być węższa lub szersza od krajowej. Kwalifikację ustalamy na piśmie przed pierwszą fakturą, bo ten sam schemat powtarza się co miesiąc.
Usługi. Usługi zarządzania i doradztwa mieszczą się w kategoriach niezależnie od miejsca ich wykonania. Inne usługi wchodzą do nich, gdy są wykonywane w Rumunii. Refaktury usług wewnątrzgrupowych są w efekcie jedną z pozycji najczęściej korygowanych podczas rumuńskich kontroli.
Zakład: system alternatywny
Pobór podatku u źródła i opodatkowanie przez zakład to systemy alternatywne. Gdy nierezydent prowadzi działalność w Rumunii przez stałą placówkę albo przez zależnego przedstawiciela, który zwyczajowo zawiera umowy, zysk przypisany do tej obecności jest opodatkowany jako rumuński zysk z działalności, z odpowiednimi obowiązkami rejestracyjnymi, księgowymi i sprawozdawczymi.
Opisujemy ten test takim, jaki jest, i stosujemy go do faktów. Nie doradzamy w zakresie takiego układania spraw, aby uniknąć opodatkowanej obecności w Rumunii. Jeśli zakład istnieje, praktyczną konsekwencją jest pełna rumuńska dokumentacja podatkowa (podatek od zysku, księgowość i cykl rozliczeń), a nie pojedyncza pozycja przy płatności.
Pojęcie stałego miejsca prowadzenia działalności dla celów VAT to odrębny test z odrębną odpowiedzią. Firma może mieć jedno, a nie mieć drugiego. Stronę VAT omawia poradnik VAT w Rumunii dla firm zagranicznych.
Deklarowanie i zapłata: cykl miesięczny i D207
Pobrany podatek wpłaca się do budżetu w cyklu miesięcznym, razem z deklaracją dotyczącą zobowiązań płatniczych wobec budżetu państwa, do 25. dnia miesiąca następującego po płatności. Raz w roku płatnik składa deklarację informacyjną D207, w której wykazuje, dla każdego beneficjenta, dochody wypłacone nierezydentom i pobrany podatek.
D207 to samodzielny obowiązek sprawozdawczy, odrębny od zapłaty podatku, i nie jest zestawieniem, które system księgowy wygeneruje sam. Wymaga, dla każdego beneficjenta, prawidłowych danych identyfikacyjnych, prawidłowej kategorii dochodu i kwot rzeczywiście wypłaconych. Ponieważ dane zasilają wymianę informacji z innymi administracjami, rozbieżność między tym, co wykazuje Rumunia, a tym, co odbiorca zadeklarował u siebie, jest widoczna po obu stronach. Dokładny termin złożenia za dany rok warto sprawdzić w kalendarzu ANAF, bo terminy deklaracji informacyjnych zmieniano więcej niż raz.
Płatnicy i odbiorcy nierezydenci, którzy potrzebują własnej rumuńskiej rejestracji podatkowej, rejestrują się w procedurze przeznaczonej dla podatników bez stałego miejsca prowadzenia działalności; jeśli sprawa obejmuje także VAT, łączy się z rejestracją VAT dla nierezydentów.
Co robimy
Pracujemy na całym łańcuchu, a nie tylko na stawce.
- Kwalifikacja. Czytamy umowę i rzeczywisty przepływ i na piśmie określamy, czym płatność jest dla rumuńskich celów podatkowych i który artykuł umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania ją reguluje.
- Dokumentacja. Wymieniamy, co musi istnieć przed płatnością (certyfikat rezydencji, dowody rzeczywistego właściciela, tłumaczenia), i porównujemy to z kalendarzem płatności.
- Obliczenie i sprawozdawczość. Podatek u źródła obliczamy dla każdej płatności, deklarujemy w cyklu miesięcznym i wykazujemy rocznie w D207.
- Stanowiska na piśmie. Gdy wynik jest niepewny, trafia do pisemnej opinii z kontrargumentem, którego użyłby ANAF, tak aby można ją było przekazać biegłemu rewidentowi lub przedstawić podczas kontroli.
- Obrona. Gdy kontrola już podniosła tę kwestię, praca przechodzi do kontroli podatkowej ANAF i odwołania.
Błędy, które widzimy najczęściej
- Stawka z umowy zastosowana bez certyfikatu albo z certyfikatem za niewłaściwy rok.
- Płatności, których nikt nie przeanalizował, bo na fakturze było napisane „usługi” i nikt nie zapytał, jakie.
- Refaktury wewnątrzgrupowe traktowane jako przeniesienie kosztów, bez analizy podatku u źródła i bez dokumentacji cen transferowych.
- Podatek zapłacony, ale nigdy niewykazany, przez co roczna deklaracja informacyjna nie zgadza się z płatnościami.
- Dane beneficjenta przepisane z nagłówka faktury, a nie z identyfikacji rzeczywistego odbiorcy dochodu.
- Brak jakiegokolwiek poboru, przy założeniu, że nierezydent opodatkuje dochód u siebie. Prawo krajowe tak nie działa, a decyzja wymiarowa obciąża płatnika.
